આ પુસ્તક વિશેની મુખ્ય અને ટૂંકી માહિતી નીચે મુજબ છે:

1. પૃષ્ઠભૂમિ અને લેખન

લેખન સમય: ગાંધીજીએ આ પુસ્તક ૧૯૪૨ માં આગાખાન મહેલ (પુણે) ખાતેના પોતાના જેલવાસ દરમિયાન લખ્યું હતું.

ઉદ્દેશ: ભારતની ગરીબ અને સામાન્ય જનતા મોંઘી દવાઓ કે ડોક્ટરો વિના પણ પોતાના ઘરમેળે સ્વાસ્થ્ય જાળવી શકે અને નિરોગી જીવન જીવી શકે તેવા હેતુથી તેમણે આ પુસ્તક રચેલું.

2. મુખ્ય વિષયવસ્તુ અને વિભાવના

ગાંધીજીના મતે આરોગ્ય એટલે માત્ર રોગનો અભાવ નહીં, પરંતુ મન, શરીર અને આત્માનું સંપૂર્ણ સંતુલન. આ પુસ્તકમાં શરીરના રક્ષણ માટેના મુખ્ય કુદરતી તત્વો અને નિયમો વિશે સરળ ભાષામાં સમજણ આપવામાં આવી છે:

પંચમહાભૂત અને કુદરતી ઉપચાર: હવા, પાણી, ખોરાક, સૂર્યપ્રકાશ અને માટી (પૃથ્વી) દ્વારા રોગોનું નિવારણ અને શરીરની શુદ્ધિ કેવી રીતે કરવી તેનું વિગતવાર માર્ગદર્શન.

આહાર અને સ્વાદસંયમ: "જીવવા માટે ખાવું, ખાવા માટે જીવવું નહીં." ખોરાકમાં સાત્વિકતા, સ્વાદેન્દ્રિય પર કાબૂ અને મિતાહાર (માપસરનો ખોરાક) નું મહત્વ.

શારીરિક શ્રમ અને વ્યાયામ: દૈનિક જીવનમાં શરીરશ્રમ, ખુલ્લી હવામાં ચાલવું અને નિયમિત કસરતનું પ્રદાન.

માનસિક શુદ્ધિ અને બ્રહ્મચર્ય: વિચારોની પવિત્રતા અને માનસિક શાંતિ વગર શારીરિક સ્વાસ્થ્ય અશક્ય છે તેવો ગાંધીજીનો દ્રઢ આગ્રહ.

વ્યસનમુક્તિ: ચા, કોફી, મસાલા, દારૂ અને તમાકુ જેવા પદાર્થોથી શરીરને થતા નુકસાન અંગેની ચેતવણી.

3. મહત્વ અને ઉપયોગિતા

આ પુસ્તક વાચકને એલોપથી કે રાસાયણિક દવાઓ પર નિર્ભર રહેવાને બદલે સંયમિત જીવનશૈલી અને કુદરતની નજીક રહીને તંદુરસ્ત રહેવાની "ચાવી" પૂરી પાડે છે.

આજે પણ કુદરતી ઉપચાર અને સ્વસ્થ જીવનશૈલી અપનાવવા માંગતા લોકો માટે આ પુસ્તક અતિ ઉપયોગી અને માર્ગદર્શક માર્ગદર્શિકા છે.